Thế nên khi đạo diễn của “Hà Nội trong mắt ai” Trần Văn Thủy trong hồi ký mới đây, dấn khi còn làm phóng viên, một lần đói quá đã trộm cắp con cua của một cậu bé để ăn, thì người ta vẫn không thấy sự “tầm thường” nào hết. Từ lâu, văn giới nhiều người “gợn” với Tô Hoài, Vũ Bằng, khi các ông viết hồi ký về những nhà văn nổi danh theo kiểu ít tô vẽ hào quang, mà thường xộc thẳng vào những “thói tật” nhỏ nhặt, đời thường, cả sự “khụng khiệng” thái quá.
Nhà văn sẽ sống mãi nếu tác phẩm có đủ nhựa sống. Nhà nghiên cứu họ Vương dẫn lời than thở của Tô Hoài: “Đọc những điếu văn với lại cảm tưởng sau khi một nhà văn chết gần đây thấy hình như ai cũng là tài năng, trong khi lúc họ sống không phải thế!”.
Vương Trí Nhàn khi đề cập về điều này, từng chỉ ra: Khi đã trở nên một nghề kiếm sống, cái gọi là sáng tạo văn học có những khía cạnh “y chang” mọi nghề khác. Thế nhưng sự thật (nếu vậy) hết sức…vật liệu xây dựng ấy kiên cố sẽ làm mất hẳn cái lung linh, tài ba, cái thần vốn khiến bài thơ sáng bừng cả trăm năm nay.
Giả thuyết nhiều người cho rằng thi sĩ tả lá trúc che ngang cái “mặt chữ điền” mang tính phong thủy ấy là có lý, hợp với lối thơ tả của khổ đầu bài thơ. TỊNH SƠN. Không phải ai cũng là thần thánh cao sang. Nếu nhà thơ nào cũng “thú nhận” sự thật về câu thơ thực chất không như bạn đọc lầm tưởng, như “mặt chữ điền” chẳng hạn, e rằng văn chương sẽ mất hẳn sự uyên áo.
Ở Huế cũng như miền Trung, trước cửa nhà vườn người ta thường xây một bức gọi là “chấn môn”, hay “chấn phong”, ở giữa đắp nổi một chữ “Điền” bằng Hán tự. Còn như tự thêu dệt, rồi nhờ người khác choàng “hào quang” giả theo kiểu ích lợi nhóm, thì rất nhanh, son phấn sẽ tự trôi.
Nghe kể bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”, nhà thơ Huy Cận viết “Cá đuôi én quẫy trăng vàng chóe”, nhưng bị thợ sắp chữ nhà in biến thành “Cái đuôi em quẫy trăng vàng chóe”, bỗng chốc khiến thi ảnh trong mấy câu thơ liệt kê các loài cá được nhân hóa đến cấp độ thăng hoa.
